U trashëgofshi! Po deshët.

Po ta mendosh, mashkulli me trajtat më “jo produktive” të mundshme si: vese të ndryshme, jo besnik, arrogant, është dembel… Ama! Ama fëmijët i do. Shumë fare. S’e ka problem të lërë femrat shtatzanë, dhe zakonisht është një baba i dashur, (duke përjashtuar të dhunshmit), shakaxhi, luan, bën dhurata… Këta janë meshkuj e burra që u dalin për zot edhe 4 fëmijëve, madje dhe kur nuk i kanë financat. Pse mos t’u dalin? Se mos marrin leje lindje, se mos ndërrojnë pelena, se mos desh vdesin apo operohen, apo mos vrapojnë mbas 2 vjeçares me 1 çorape pa pantallona për t’i dhënë lugën me kos. Jo o jo, ai vazhdon jetën që ka pasur, tashmë me zhurmë e gëzim në familje. Ka kush të zvetënohet.

Dhe në fakt akoma nuk kam njohur një mashkull që të thotë “unë nuk dua fëmijë”. Ndoshta në vendet ku barazia është e mirëfilltë, që numërohen me gishta dore, meshkujt e kuptojnë nivelin e përgjegjësisë dhe se si rritja e një të vogli mund t’i ngadalësojë karrierën dhe t’i kufizojë argëtimin personal. Ndoshta dhe ka shqiptarë të tillë, po ende s’kam rënë ndesh. Çfarë shoh e njoh, dhe ndoshta çfarë unë isha (deri diku) jo para shumë kohësh, janë gra e vajza që ngurtësohen nga ideja e të bërit fëmijë.

Shumica ndërrojnë temë direkt duke dashur të evitojnë gjykimin për mendimin aspak të zakontë, sepse në fakt çfarëdo argumenti të japin ato, nuk ka vlerë, ato janë “vajza të këqija dhe egoiste” në sy të shumicës që direkt veprojnë, e rrallë mendojnë.
Të tjerat, që e kanë ngrënë disa herë gjykimin, preferojnë mos të japin argumente, duke i quajtur “arsye personale” dhe që kërkojnë t’u respektohet e drejta e lindur për të bërë ç’të duan me trupin e jetën e tyre. Po, shumë fisnike. Këtu do ndalem dhe unë. Eshtë shumë e rëndësishmë që njerëzit mos të të ndërhyjnë në jetë. Po kjo është po aq e rrallë sa ata burrat që nuk duan fëmijë nga frika e përgjegjësisë së përkujdesjes ditore.

E një përqindje tejet e vogël, janë të zëshme dhe të sqarojnë një më një pse nuk duan fëmijë, dhe zakonisht vërtitet rreth të njëjtës gjë: kanë investuar shumë në veten e tyre, qoftë shëndet, karrierë, udhëtime, garderobë e trajtime, për t’i pezulluar të gjitha për t’u kujdesur për një qenie që ato e dinë që do e dashurojnë përjetësisht.

“Pff, egoiste!”
Po mirë, çfarë është më egoiste tani: a) të refuzosh të sjellësh në jetë dikë sepse ke mjaftushëm angazhime tashmë me një jetë, e cila t’u dha pa të pyetur, apo b) të sjellësh një jetë të re pa e pyetur ti atë, vetëm pse ti do të pasosh gjenetikën tënde? Se diskutimi i vërtetë, ky është. Po për të evituar këto tema ekzistenciale për të cilat nuk ndalemi të mendojmë, i biem shkurt me kundërpërgjigje “të mos bësh fëmijë është egoizëm”.

“S’e ke provuar, është gjëja më e bukur në botë!”

Tani, nga përvoja personale, këto që thonë tërë kohës ‘gjëja më e bukur në botë’, janë të njëjtat që kur i pyet privatisht, ose kanë qenë komplet të papërgatitura, ose kanë vuajtur përtej normales gjatë lindjes, nuk kishin asnjë ide se ç’i priste në të vërtetë dhe kanë 2 vjet që s’flenë 4 orë rresht, ose kanë shumë pak ndihmë dhe një vjehërr që vjell flakë, ose të gjitha për një herë. Nëse do japësh mendim, thuaj të vërtetën pra.

Po, pa dyshim është gjëja më e bukur në botë dhe nuk shpjegohet dot pa e provuar. Po, pa dyshim është po aq e frikshme sa është dhe e bukur. Dhe nëse do të nihmosh nënat në prespektivë, ji e sinqertë dhe e detajuar me to.

“Do zhdukemi si farë me gra si puna e kësaj”. Tani ku ta kapësh e ku ta lësh këtë fjali fataliste patetike. E para, historikishit popullsia e “fara” e sidomos njerëzve që shprehen kësisoj, nuk ka qenë në duar të grave të emancipuara, me karrierë e individualitet. Njerëzit që riprodhohen më së shumti ose janë shtresat e varfëra më pak të arsimuara, që nuk kanë njohurinë e duhur të ndalojnë së bëri fëmijë; ose janë shtresat tepër të pasura, të cilëve bërja e fëmijëve nuk u pengon asgjë, për shkak të ekonomisë së lartë që ndër të tjera, blen ndihmë pa fund. Po këta janë aq pak, që nuk ndikojnë popullsinë.

E dyta dhe e fundit: boll. Mjaft. Ndaluni tani. Ndaluni së drejtuar gishtin femrave që e dinë se ç’duan dhe që nuk janë duke cenuar absolutisht askënd në këtë proces. Mjaft kërkuat me “zoom” arsye për t’i rënë femrave të pavarura nga të cilat ndiheni aq të kërcënuar, dhe që me thënë të drejtën janë grupi më produktiv, më i shkathët dhe më progresiv në vend. Dhe nuk po u drejtohem vetëm burrave. Po u drejtohem grave, që dinë të jenë shumë të serta me femrat që kanë guximin të jenë dikushi e të shkojnë kundra rrymave.

E drejta për mos t’u riprodhuar është po aq e paprekshme sa çdo e drejtë tjetër që nuk cenon askënd kundra vullnetit. Thjesht nëse ndalesh të ngresh pikëpyetje mbi çdo të vërtetë që ti di, mbase dhe ti një ditë do jesh ai shembulli i pavarësisë mendore dhe respektit.

Nga:

Miku juaj që ju do të mirën.

Mikesha juaj, e cila ka fëmijë desha të them.

 

I dashur ditar…

 

Sa shumë ke evoluar dhe ti! Dikur të mbaja në ato blloqet me çelës, nga frika mos dikush do picërronte sytë për të deshifurar shkrimin tim të dorës aspak të bukur që të merrte vesh dërdëllitjet e pubertetit tim. Sot po të shkruaj në një tastierë me dritë, me bukurshkrim ‘Helvetica’, dhe po i jap qasje pa ekzagjerim gjithë botës.
Nejse. Më pëlqen që ke kapur ritmin e kohës.

Sot ishte një mëngjes i ftohtë. U nisa për një punë, dhe kur u ndala të marr një kafe me vete, pashë që nuk kisha portofolin. U ktheva tërë inat, e mbajta portofolin në xhep të palltos nga përtesa për ta futur në çantë, dhe dorën aty tërë kohës se mos ma merrte njeri. M’u kujtua ime më që gjithmonë më mbyll zinxhirët e çantave ndërkohë që numëron historitë e njerëzve që u kanë vjedhur kuletat e telefonët e çelësat.

Ka të drejtë.
Mamatë gjithmonë kanë të drejtë për gjëra të kësaj natyre.

Shkova në një institucion publik ku dhe kisha punë. Eshtë një ndërtesë delirante komuniste. Si e tillë, nuk ka pikën e respektit për faktorin “njeri” dhe nuk do t’ia dijë për ngrohje qendrore. Një mangësi e thekësuar që e kemi si popull. Dhe nuk pranoj “varfërinë” si arsyetim, pasi jo më larg se Kosova, zakonisht minus 10 gradë krahasuar me këtu, nuk plevitoset njeriu në këtë pikë aspak.

Mbarova punë e ika rrufe nga frika se do përfundoja me antibiotikë. M’u kujtua sesi në ato kohë kur ti ishe një bllok me çelës, shumë seriozisht i lutesha zotit të palosesha në krevat me antibiotikë. Edhe patate të gjallë kam ngrënë, se kshu plasi nami, po hëngre patate të gjallë, të hip temperatura.
Hiç fare s’më hipi. Jo atëherë të paktën.
Sot, të jesh sëmurë është trajtim spa. Të rrish shtrirë… Të të sjellin çaj, supë e lëng.
Luks që s’ia paguaj dot çmimin.

Hëngra një drekë gjatë së cilës e thava baterinë e telefonit duke parë meme. Kreva disa punë të vogla, dhe u nisa për në shtëpi në kulmin e dëborës. Po po, ra dëborë! Një gjë shumë e rrallë për Tiranën. Teksa po shijoja dendësinë e saj, e parapashë ç’do ndodhë: shumë njerëz do afishojnë diçka në media sociale (përfshi mua) dhe pastaj të tjerë do ankohen që të gjithë afishuan diçka në lidhje me borën.
Dhe ashtu ndodhi.

Unë e dua shumë borën. Në fakt, nuk besoj se ka njeri që nuk e do borën. Të paktën jo njerëz që kanë kushte ta shijojnë.

E ndërkohë që punët e mia nuk mbarojnë kur unë hyj në shtëpi, kam gjithë pasditen që i lë shenja buzëkuqi djalit dhe i flas me shpresën që do ma kthejë. Po e di që do ma kthejë kur s’e pres fare.
Po ti, ç’bëre?
xoxo

P.S.: Na një mace në borë, sepse pse jo?!

Dashuria që zgjat një jetë

Nëse ka diçka mbi të tjerat që balancon dhimbjen që bart ky planeti ynë plot jetë, janë këngët, poezitë, filmat, buzëqeshjet me bisht të syrit, fluturat në stomak, karagjozllëqet dhe sparkatat… Në emër të dashurisë.

Në emër të fiksimit.

Të asaj/atij që ty të duket njeriu më i bukur në botë.

Të atij/asaj që ti para se të identifikosh rrezikun, e ke identifikuar a ndodhet në të njëjtin ambient me ty. Të gjithë e kemi provuar, pasi ndjenja më superiore në planet nuk njeh moshë.

Ah, sa goca kanë qarë për Great Gatsby apo The Notebook. Sa çuna kanë qarë “Adrienne!” (fshehurazi, të shkretët meshkuj sa vuajnë në emër të macho-izmit!), apo me Good Will Hunting… Të gjithë pa përjashtim, në emër të dashurisë. Që dy persona që janë duke u përvëluar për njëri-tjetrin, të jetojnë të lumtur përgjithmonë.
Aty më rri. “Përgjithmonë”.

Pak vepra madhore, për mos të thënë hiç, flasin se ç’bëhet X vjet pasi çifiti që takohej fshehurazi, po bashkëjetojnë. Pothuaj asnjë film, asnjë këngë, ndoshta disa poezi përkushtuar njeriut me të cilin ke ndarë jetën… Sepse dashuria, po ashtu si lumturia, nuk është qëllim, nuk është fundi. Dashuria fillimisht piketohet si ‘fiksimi’, pranohet që është më e thellë se aq, kur arrihet, përjetohet me zjarr, të nxjerr jashtë Rrugës së Qumshtit, të kthen ngadalë në Tokë… Dhe një mëngjes, kohë pas udhëtimit kozmik, ti ngrihesh ngjitur dashurisë tënde, e acaruar që ai nuk ka derdhur plehrat mbrëmë, që nuk të bën më aq shumë për të qeshur si në fillim, i acaruar që ajo ta ka zënë 80% të krevatit me gjumin e saj dhe që ajo nuk buzëqesh aq shumë sa në fillim…
Duhet blerë kos, letër higjenike, duhet thirrur hidrauliku dhe duhen sinkronizuar pushimet.

Dashuria aty është, mos më keqkupto. Po disa njerëz nuk e kuptojnë këtë gjë, trashen, duan prapë xixëllonjat e 2 viteve të para… Dhe ose i vënë shkelmin, e dashurohen me dikë tjetër, duke ribërë të njëjtën gjë deri sa të vijë fatura e internetit dhe të thirret hidrauliku… Ose harrojnë kush ishin, nuk shprehin më dashuri, ndërrojnë pamje dhe i dorëzohen tërësisht rutinës ashtu si dikur i dorëzoheshin tërësisht epshit.
Dhe janë të tjerët pastaj, heronjtë e këtij artikulli, për të cilët nuk para flet kush. Ato/a që e dinë që janë të dashuruar, po e dinë dhe që dashuria s’është kaktus që mbijeton pa ujë dhe 2 vjet rresht. Çdo mëngjes është lufta Iliro-Romake: ngrihu atëherë kur nuk do, merr mburojën dhe përballu me fëmijët (kur i ke) që duhen bërë gati, merr shtizën për t’u përballur me kuzhinën nga dje, merr kurajo për t’i dalë para pasqyës që të shpenzosh disa minuta për t’u dukur njeri dhe jo skllav, dhe pasi je nisur për nga dera, mos të harrosh kurrë, ama kurrë, t’i buzëqeshësh partnerit/es siç i buzëqeshje kur gjuheshit, e t’i thuash të dua.
T’i thuash “je bërë shumë e bukur sot”.
T’i thuash “kur do ikim pak larg vetëm ne të dy një fundjavë?” Ndodh apo s’ndodh, pak rëndësi ka.
T’i çosh një sms me zemra gjatë ditës.
T’i bërtasësh në darkë që edhe pse i the 5 herë ç’të blinte, i ka ngatërruar.

Natën t’i thuash ‘natën shpirt’.

T’i blesh një dhuratë që s’është nevojë e përditshme.

T’i thuash “ik dil me shoqet se je lodhur”.

Të bësh dashuri dhe jo detyrim martesor.

Kjo është dashuria e vërtetë. Ndoshta nuk je i zoti/e zonja me fjalë; ka plot mënyra. Ajo që ushqehet çdo ditë me një shikim, me fjalë, e me vepra aty-këtu. Kjo ka garanci mbase dhe sa vetë jeta. Kjo dashuri është e shoqëruar me një rutinë të mërzitshme dhe sigurisht, në 100% të rasteve, me më pak përvëlim se në fillim. Po kjo do kurajo dhe pjekuri për të kuptuar që jeta për askënd në botë nuk është 60 vjet pasion pa ndalim, po është një punë e bukur, që ju mban ju të bukur.

Gëzuar gjithë çifteve që kanë shumë gjatë bashkë, dhe akoma u qeshin sytë kur shohin njëri tjetrin.

Një llaf të mirë desha.

Kur kam shkuar për herë të parë në Amerikë, nuk kishte se si mos të më linte përshtypje pritja spektaklore në biznesin më të rëndomtë nga një njeri që s’e kisha takuar kurrë në jetë e me siguri s’do e takoja më.
“Hi sweety how are you? You look wonderful today!”
“Mirëdita zemër si je? Dukesh e mrekullueshme sot!”

Shumë shqiptarë atje akoma s’mësoheshin dot me këtë mënyrë komunikimi, dhe më të papjekurit ndër ta dhe ua kthenin me shaka shqip, çka mua më dukej e panevojshme. U dukej ‘amerikanizëm’, ‘furrçe’, ‘servilizëm’ e fjalë të tjera që lëri fare. Ishte një trend që dhe te ne, sapo kish filluar. Ndërkohë që në vitet 90’ na u desh ta kalonim duke u çmësuar me ‘shoqe, shok, xhaxhi, teta’, në fillimet e 00’ në rrethe të caktuara rifilloi ‘zemra, ylli, shpirti’. Mua s’më ka bezdisur kurrë kjo gjë, e si në Amerikë si këtu nuk e quaj dot furrçe, se jo për gjë po “furrçe”-n besoj se di ta dalloj mirë.

Furrçja është forma më e ulët e të marrit me të mira, për të marrë mbrapsht atë që të duhet. Kjo me të vërtetë di të jetë e bezdisshme, dhe vjen nga njerëz me ngrohtësi të kufizuar dhe pikërisht pse ata e dinë këtë gjë, të bëjnë dush që me mëngjes me lëvdata se çfarë njeriu je ti, si krahasohesh me perënditë dhe me eliksiret e planetit Tokë. Herët e para të lezeton, kush nuk i do fjalët e mira? (Përveç atij shqiptarit në Amerikë që zgërdhihet me sy në tokë). Po pastaj ia pi lëngun. Pastaj përton t’i përgjigjesh në telefon, rrotullon sytë teksa personi në fjalë rreshton fjalimet, dhe të vjen t’i thuash direkt “ça halli ke dil në temë”.

Po kjo nuk është e njëjta gjë si kur hyn në bankë apo në kafe, dhe personi që do të të shërbejë të pret me buzëqeshje, të bën një kompliment gjenerik ose dhe personal, dhe pastaj vazhdon marrëdhënia e ëmbël e cila filloi siç duhet, me këmbën e djathtë.

Po te ne ndodh ende shumë pak. S’krahasohet me 15 vjet më parë, po prapë ti je vetull ngrysur se si do komunikosh me dikë që po komunikon për herë të parë. Mbase sepse jemi shumë të përfshirë vetëm te vetja jonë dhe hallet tona, këtë temë e kam cekur dhe më herët ne fakt. Por cilado qoftë arsyeja, ka ardhur koha, siç e do dhe viti 2018, të piqemi “komunikimisht”. Buzëqeshja  dhe përgjigja kur të kërkohet, nuk ka pse të jetë as luks e as “me tip”. Atë e vesh në mëngjes si rrobat. Kur ti si shërbim dhënës bën një gabim, para se të arrish ta korrigjosh ose të thuash pse nuk e korrigjove, duhet të marrësh me të mira, të kërkosh falje. Jo të fillojë faji zinxhir “pse u derdh makiato mbi sheqer e tabaka” me fytyrë të shqetësuar që nga baristi te makina e espresos e shoferit që solli pakot e kafes në mëngjes.

Komunikimi është edukatë me pahir, nuk është me “tip”. Përgjigja, fjalët e mirësjelljes, sqarimi dinjitoz pa kaluar degë më degë, buzëqeshja, e sërish përgjigja, përgjigja… Janë detyrime adultësh. Edhe nëse nuk ta mësoi familja, duhet të ta mësojë puna e jeta me zor.

Lindja e Largët ka një thënie të lezetshme: “Kujdes mendimet, ato bëhen fjalë. Kujdes fjalët, ato bëhen zakone. Kujdes zakonet, ato bëhen karakteri yt. Kujdes karakterin, bëhet fati yt”.

E kuptoj që një thënie e tillë do ndryshim radikal të mënyrës së jetesës, po mund të fillohet në gjysëm të saj: Kujdes komunikimin: zbërthyer në fjalët e buzëqeshjen.

Besomëni, bën magjira. Jo vetëm në marrëdhënie me të tjerët, por me veten.

Nuk është e/i ngadaltë. Vuan nga vizioni.

Ka qenë një periudhë që kjo fjalë pikërisht më ngrinte qimet përpjetë. E dëgjoja në lajme, e dëgjoja në kafe, në radio, në shtëpi. “Eshtë politikan me vizion”. “Vizioni ynë….” thoshin bizneset, duke e ngatërruar me misionin. Vizionar. Ka vizion ai. U hap dhe kanali televiziv me të njëjtin emër.
Fjala u fut në përdorim të përditshëm, mirëpo nuk e di ende a u përthith si duhet.

Duke anashkaluar faktin që një term kaq luksoz s’para përdoret për gjininë femërore, pasi mora mbidozë të kësaj fjale, u ndala të mendoj 2 gjëra: ç’do të thotë në të vërtetë, dhe pse ka kaq popullaritet kjo fjalë mes popullit tim?

(Marrë nga anglishtja, duke qenë se fjalori ynë ende jeton nën regjimin e Enver Hoxhës)
Vizion: aftësia për të planifikuar të ardhmen me imagjinatë e mençuri.
Ah, sa bukur! Sa mirë të ndërtojmë gjëra që kur të kthejmë kokën e t’i shohim pas 30 vjetësh, të themi, hej, e kam bërë unë. E kemi bërë ne. * E di ti që kur hymë ne këtu në fillim, s’kishte veç shkurre, plehra e të pastrehë? Sot është qendër kulturore ku vrapojnë të lumtur në diell qen, mace e fëmijë!

* E kam pasur në kokë gjithë adoleshencën time në Greqi se si do dukej bari im. Vuajta shumë, u mbyta në borxhe, desh hoqa dorë, po ja ku jam sot, po dal në pension, dhe vajza ime po e trashëgon këtë vend kaq të dashur për qytetarët!

Sa romantike, po.
Mirëpo kur u ula të numëroj gjithë aktet vizionare, që nga qytetari i thjeshtë që ka merituar epitetin e deri te kretë e shtetit, mund të them se përdorimi i fjalës ‘vizion’ rritej po aq shpejt sa binte numri i njerëzve realisht vizionarë. Ndërkohë që fjala përdoret vend e pa vend, ata që e kanë, përbuzen e nuk përkrahen
Na ishte një herë një vizion për Sheshin Skënderbej. U prish Sheshi Skënderbej. Ngeli gropë. Gropë. Gropë….. Ndenji ca muaj. U mbulua, u bë shumë i shëmtuar, “Linesi gjigant’ ndenji ca vite. U bë shesh modern, i inaguruar shtatanikisht. Më pëlqen gjithsesi, por akoma s’më bie shpirti në paqe që s’do hidhet në erë sërish dhe s’do ketë efekte anësore, sepse “arsye”.

U hap X bar. Ishte origjinal. Kish pije të mira, ushqim të mirë, muzikë të mirë, program të larmishëm. Mori emër, mori famë. Krijoi komunitetin e vet, u dha disa njerëzve një arsye për të dalë me qejf nga shtëpia dhe jo si dalja në punë ku shefi zakonisht shpërfill vizionin, ndër abuzimet e tjera.
Erdhi Aqif Kapërtoni, i ofroi menaxherit X lekë. Menaxheri e shiti, Aqifi e prishi komplet frymën, komuniteti ra, ndërsa të babziturit për lekë thanë “I lumtë menaxherit, zhyti 50 mijë Euro në xhep”. Asnjeri s’e vajtoi vizionin e varrosur para kohe.
Bari u mbyll pas 1 viti.
Të tjerat i dini vetë. Po kjo është historia e Tiranës, kjo është historia e Shqipërisë, e Kosovës e kudo që ka shqiptarë, që sa herë shkon me pushime në jug do kënaqësh në tjetër vend e do kujtosh me nostalgji ku kënaqeshe vjet, por u mbyll, sepse e vranë vizionin pa kapur pubertetin akoma.

Duke qenë se nuk jemi zogj po gjitarë, jemi të lidhur fort me gravitetin dhe me këmbët në tokë, nuk jam në gjendje të kuptoj kët ndjekje të verbër të suksesit afatshkurtër duke shpërfillur totalisht ndërtimin e të ardhmes me “imagjinatë e mençuri”. Se fundja, mendoje pak: për çfarë e do sasinë e madhe të lekëve? A nuk e do për të blerë një shtëpi, për të hapur një biznes, për të lënë një trashëgimi? Se nuk shoh dot asnjë përdorim tjetër të pasurisë së vërtetë, përvec se t’i vësh asaj themele që të duken km e vite larg.

Gjithashtu nuk kuptoj tjetrën: ne që ndenjëm e nuk emigruam, për çfarë ndenjëm, nëse jo për të hedhur rrënjë? Po ikni o njerëz të mirë, nëse nuk përballoni dot disa humbje sot për sot, por që kanë fryte madhore nesër për pasnesër! Shtegëtoni nga një dëng me lekë në tjetrin, deri sa të mos keni më fuqi!

Vizoni siç e shoh unë, është të kesh pjekurinë të kuptosh që gjërat afat gjatë duan origjinalitet, shumë, po shumë punë, nuk kanë rezultate të menjëherëshme dhe do të fusin në borxhe të shumë llojeve.
Por këto gjëra që morën shkas nga vizioni janë të vërteta, unike, dinë të mbrojnë veten, dhe të bëjnë ty krenar/e me breza të tërë.

Dhe popullariteti i kësaj fjale u rrit pikërisht sepse të gjithë dimë që na duhet, po e dimë që nuk e kemi.

Vizioni do këllqe dhe ngrihet mbi nevojat e tua të menjëherëshme.

Kujt ia mban?

 

Kujtova se u rrita. S’mbaroka kurrë!

E di që ka njerëz që depresionohen nga festat e fundvitit, por unë për vete i dua. Kënaqem kur dëgjoj “Last Christmas”, vazhdoj ha pa turp dhe pse e shoh nivelin e barkut që është ngritur, më pëlqen sesi ky popull familjar – por apatik – uron gëzuar në aeroport e në shkallë pallati, më pëlqen dritarja që pulson drita dekoruese në një pallat parafabrikat, dhe mbi të gjitha natyra laike e të gjithëve, dhe pse nuk e pranon njeri lehtë.

Madje dhe veten e gjejmë më lehtë në traditat e vogla perëndimore, siç janë ‘rezolutat’ e vitit të ri, që nuk janë tjetër veçse premtime si të përmirësojmë veten dhe jetën në vitin që vjen.

Më pëlqen për dy gjëra: e para është një farë vetë-reflektimi, me thënë të drejtën e rrallë për ne, që përgjithësisht jemi pothuaj të pa vetëdijshëm për unin.

E dyta tregon ambicje, që unë e respektoj.

Statistikisht 10% e premtimeve të bëra vetes më 1 janar mbahen, por po s’u bënë e s’u përfolën fare, ajo bie në 0%.

Janë ca premtime që po t’i bëjmë si shoqëri, ia zbukurojmë jetën vetes dhe njëri tjetrit. E në mungesë të një “bible” që të më mbushë mendjen, unë i nxora vetë ca, dhe këtu po listoj vetëm 4.

  1. Duaje vendin ku jeton. Po po, dhe mos me shih si UFO mua që e dua. Unë e dua me të vërtetë, dhe nuk e them as “për inat” të qyteteve të tjera, dhe as se mendoj që është qytet madhështor me histori, diversitet e kulturë që krahasohet me metropole europiane. Pf, larg asaj. E di fort mirë ç’është Tirana, dhe e dua pikërisht për atë që është dhe që po ia përjetoj metamorfozën çdo vit. Kjo mua m’i bën ditët më me ngjyra.
  2. Mos kopjo. As në profesion, as një shtëpi, as në paraqitje, as një krijimtari. Të lutem, mos vish dhe ti xhup të zi fësh-fësh vetëm pse e veshin nja 2 vip-a, mos e vidh lokalin identik siç e ke parë jashtë, mos vidh pozat dhe diçiturat fotografive, mos vidh zbukurimin e pemës. Frymëzohu – po, është mëse njerëzore. Të gjithë frymëzohemi dhe është e kotë të shesim të kundërtën. Ama kopja identike s’tregon veçse papjekuri, dhe pasiguri që je e/i mirë sa duhet të na japësh diçka nga vetja jote. Të gjithë kanë për të dhënë nga vetja diçka origjinale, kjo është e bukura e çdo qënie të gjallë.
  3. Thuaj “jo” më shpesh. Një ndër gjërat që e bëjnë këtë vend të çalojë më së shumti është ideja e turpit për të thënë jo. “Po, po patjetër” është përgjigje stanarde këtu. Duke thënë “po” të gjithë, japim udhëzime të gabuara kur na pyesin në rrugë se nuk dimë të ndihmojmë, premtojmë që do i bëjmë punën falas një të njohuri dhe pastaj s’ngremë telefonin, premtojmë që do bëjmë X punë brenda një date edhe pse e dimë që nuk mundemi dhe data ikën si hiç gjë, premtojmë që do dalim kur s’kemi fuqi, dhe që do ndihmojmë kur thjesht s’kemi mundësi. “Jo” është pjekuri.
  4. Mos u dekurajo. Në një film parodik amerikan, njëri duke bërë parodi të fjalimit të famshëm të Martin Luter Kingu-t tha: “Kam një ëndërr.” “Çfarë?” “Që të kem një ëndërr.”
    E nëse ti e ke tashmë, je më e/i pasur se ç’e mendon. Nëse është thjesht të humbësh peshë apo të bëhesh superstar, mos u dekurajo kurrë nga askush, as nga njerëzit që do, nëse sheh që nuk po të mbështesin. Pyet 100 vetë e bëj si di vetë.

    Duke shpresuar shumë që ky të jetë një vit domethënës për shoqërinë tonë në tërësi, universi ju urdhëron t’i riktheheni sallatës ruse dhe bakllavasë (edhe në të njëjtën kohë po s’pa njeri!!)

Letra që na duhej të gjithëve.

Duke u nisur nga përvoja vetjake, fakti që u bëra prind pasi kisha kaluar tre dhjetëvjeçarë jetë, ka qenë gjë e mirë.

Në moshën 21 vjeçare jetoja me kushërirën time në SHBA dhe kur ajo u bë prind për herë të parë, ia pashë lodhjen, dehidrimin, qeskat rreth syve, u çova natën bashkë me të sa e sa herë.

Kisha parë plot miq të afërt të bëheshin prindër para meje. Ua ndjeva shokimin e ndryshimit, pagjumësinë, dashurinë gjithëpërfshirëse që shumë i tjetërsoi si njerëz. Pashë time motër të bëhej nënë; ndjeva dashuri që s’e dija që ekzistonte, u bëra e bezdisshme me historira tezesh, kalova ditë e orë në dyqane bebesh.
Ndërkohë isha pjesë e debatit absurd të vaksinave, kisha lexuar plot artikuj mbi psikologjinë dhe rritjen e fëmijëve, e dija që edukata pa ekzagjerim fillon në bark… Dhe gjithë të mirat dhe të këqijat merren në fëmijërinë e hershme. Kisha plot kohë të meditoja problematikat e brezit tim dhe çfarë na ndodhi gjatë rritjes; kisha diskutuar fëmijërinë time me psikologen; dhe madje dhe analizoja e gjykoja si po rrisin të tjerët fëmijët e tyre.
Dhe kur u bëmë prindër, nuk na u shkundën themelet. Përjetuam çka prisnim, na u desh pak kohë të balanconim jetën personale / profesionale me kujdestarinë ndaj qënies sonë të vogël, dhe ja. 24 orë në ditë janë mjaftueshëm.

Por tani që po bëhen 14 muaj me shtëpinë mbushur me dashuri të re i cili kupton çdo orë e më shumë e ka kërkesa tërësisht të paparashikuara, tani unë si pa dashje apo me dashje, jam shumë më e zënë, kam vizione më të thella, po mundohem të ndërtoj diçka me themel të fortë për vete e për të… Fluturoj nga takimi në takim, nga argëtim pune në argëtim vetiak, nga fatura në faturë… Ndërkohë duke luftuar të kaloj kohë cilësore me të. Një balancim që çdo i rritur familjar e di dhe e kupton, secili me stilin e vet të jetesës.
Por nuk e kupton një i rritur jo prind, sado inteligjent e kurioz të jetë. Sepse bashkë me prindërimin, çdo ditë shndërrohet në betejë që ka fare pak të bëjë me ndërrimin e pelenave dhe ushqimin.

Ka shumë të bëjë me kush je ti dhe ç’do të bësh me ekzistencën tënde, për të cilën ftillohesh plotësisht vetëm kur sheh jetën e re që ke marrë përsipër.

Ndaj i dashur bir,
Dije që u interesova që para se të vije se si të të jap maksimumin e rehatisë dhe dashurisë. U interesova si mos të të rris të llastuar, seksist (shpresoj që ti as do e dish pse dikur ka pasur pabarazi gjinore!), mos të jesh racist dhe asgjë e shëmtuar e trashëguar nga Mesjeta, të respektosh në thelb njeriun, mos të paragjykosh, të shohësh të mirën para të keqes, të kuptosh që veprimet e tua kanë pasoja, që mami nuk është gomar me samar në shërbim të familjes, që jetën tënde e ke vetë në dorë, që lumturia nuk është qellim po është përditshmëri, mos të tolerosh kur njerëzit të hipin në qafë e të bëhen prezencë toksike në jetë, që nuk ka “instant gratification” (plotësim i menjëhershëm i kërkesave dhe kënaqësive) por duhet punë për çdo gjë që ti ke nevojë, të jesh gjithmonë i etur për të vërtetën e të mbledhësh fakte pa fund për çdo pyetje që ke, mos të marrësh të mirëqenë askënd, askush mos të të marrë ty të mirëqenë, të pranosh gëzimin e hidhërimin me dinjitet, të mos krijosh varësi në asgjë e askënd, e të duash artin. Lista e gjërave që unë i konsideroj të mira për ty është shumë e gjatë.
Por i dashur bir, unë kam sytë në telefon kur ti këndon sepse mirëqenia ime dhe e jona varet shumë nga ai, po edhe sepse unë jam plot difekte. Nuk jam 100% e përqëndruar të zbërthej kërkesat e tua sepse nesër më pret beteja e 200 karriero-shqiptare që nuk e di si do e mbyll. Ti më buzëqesh, unë ta kthej, po mendjen e kam gjetkë sepse s’mbaj mend sa kam pa paguar energjinë, e kam frikë mos na e presin në këto ditë acari. Ti më thua diçka në gjuhën tënde, unë ta kthej në timen, ndërkohë e kam mendjen te macja që ka 2 ditë që tështin. Ti ke mësuar lojë të re me buzët, unë të puth, por kam shqetësimin e projektit gjigant që më pret vitin tjetër.

Kështu që të kërkoj falje që tani, nëse gjatë rritjes do të shkaktoj ndonjë traumë me karakterin tim apo rutinën time, që më pas do të ndikojë në karakterin tënd. U përpoqa, po magjia e kësaj jete është që askush dhe asgjë nuk është perfekt. Të kërkoj falje që nuk i pata sytë në vend, atëherë kur ti pate një nevojë specifike nga unë, dhe unë nuk e kuptova.
Të kërkoj falje për çdo keqkuptim dhe që ti më mbajte mëri.
Më ndje nëse kur të jesh 22 vjeç do kesh një histori për të treguar te psikologu që përfshin mua jo me patjetër pozitivisht.
Nuk kanë ndodhur ende, por e di që do ndodhin.
Patjetër që do të lëndoj ndonjë herë teksa rritesh, dhe pse me dijen time po bëj maksimumin.

E vetmja gjë që mund të them, është që jam e vetëdijshme që është një rrugë e vështirë, dhe përgjegjësinë kryesore e kam unë dhe babai yt, sepse ne të sollëm në jetë, dhe ne po të gdhendim.

Dije që krahas dashurisë pa kushte, ka dhe punë të vërtetë që ti të rritesh i qetë, konfident, me sa më pak trauma e sa më shumë kujtime të bukura.
Të dua sa qeliza dhe gjithë universi.

*****
Mos e fut në gojë atëë!!! KAK!!!!!!!

Luksi, kjo e drejtë e lindur.

Një ndër punët e preferuara të fushës sime janë studimet e tregut, dhe më thellësisht, fokus grupet. Pasi ke arritur të bësh audiencën të ndihet rehat, aty dhe vetëm aty merr vesh me të vërtetë mentalitetin e një populli.

Një herë e një kohë, diskutohej për lifestyle – mënyrën e jetesës. Zotëria që kish marrë fjalimin, diku tek 55, tha gjithë vetë-mëshrim:

“Jetojmë në varfëri totale. Do ngrihesh në mëngjes? Një paketë cigare, do e blesh? Iku 3 mijë lekëshi. Do pish një kafe, do e pish dhe një të dytë. Do qerasësh tavolinën. Do blesh 400 lekë biletën e autobusit, dhe 400 me u kthy… Iku 10 mijë lekëshi në ditë pa e marrë vesh! Ne jetojmë në varfëri, mos na pyet më.”

Këtë shprehje e ka në majë të gjuhës ky popull, dhe e besojnë vërtetë që janë të varfër e gjynah.

Sikur zotëria në fjalë të kish nocionin bazë ç’do të thotë “varfëri totale”, do shprehej 100% ndryshe mbi hallet e tij. Sikur t’ia mbante këtë fjalim një zotërie tjetër nga bota e tretë që punon 14 orë pa ndalim për 50 cent dita, do hante një grusht në nofullën e tij plot kafeinë e nikotinë.

Kur shqiptari i shtresës së mesme, që është diku rreth 80% e popullsisë, thotë që ‘mbijeton’ çdo ditë, nuk tregon asgjë përveç se një papjekuri intelektuale e shpirtërore dhe mungesë konsiderate të plotë ndaj atij të varfërit të vërtetë. Ky shqiptar ka banim në pronësi (që këtu, me standarde botërore quhesh ‘i pasur’), ka ushqim mjaftueshëm, ka pajisje elektroshtëpiake, ka internet, ngrohje, veshmbathje të mjaftueshme, dhe një herë në vit ia del të pushojë në det.

Por jo, është i varfër.
Sepse e krahason veten çdo ditë me vendet perëndimore, të cilat përbëjnë thjesht 8% të popullsisë së botës. Atyre vetëm (jo gjithmonë!) u mbeten para nga rroga.
Krahasuar me ta, ne jemi qyqarë viktima. E sa i përket pjesës tjetër të planetit që jeton realisht në varfëri të skajshme, që është “thjesht” 80% e popullsisë, ata i shpërfillim totalisht si qenie të gjalla. Pff, asgjë për t’u konsideruar. Ne o ne, ne jemi të mjerët e planetit.
Më pëlqen ambicja, po mos të ishte e shoqëruar me arrogancë që e trajton luksin si të drejtën e lindur për qasje në oksigjen. Jo më larg se para disa ditësh lexova një vlerësim në tripadvisor për një restorant luksoz në Tiranë, dhe shkruesja në fjalë i kish dhënë vetëm 3 yje nga 5, me këtë arsyetim: “Restorant i shkëlqyer, për standard Michelin, po shumë shtrenjtë për shqiptarët. 😦 ”
Në atë moment u frymëzova dhe unë të marr e t’i shkruaj një letër Coco Chanel-it, dhe t’i thoja për çantën klasike “është shumë e bukur, perfekte, po 5000 Euro është shumë shtrenjtë për shqiptarët 😦 ”

Nuk e di nga vjen kjo e drejtë e lindur për cilësi jete pa paguar, nuk e kuptoj. Ndoshta Konica apo Mbreti Zog (s’jam shumë e qartë kush e ka thënë) kishin shumë të drejtë kur thoshin ky është vend i 3 milionë mbretërve.

Duke dhënë minimumin e kërkuar, (edhe një vlerësim me 5 yje ta kursen!!) shqiptari mesatar do më të mirën. Do të ketë lekë me bollëk për veset e veta. Do stil jetese oborrtarësh, ku shullehet në diell, duke dhënë absolutisht minimumin mbrapsht, ose dhe zero.

Zonjë, restoranti që ti quajte “shtrenjtë për shqiptarët” nuk po të shërben ty pasta bolonjeze me makarona supermarketi as jani me qepë me vajin më të lirë në treg. Po të shërben ajkën e kreativitetit kulinar, shoqëruar me produktet më të rralla e më të freskëta, shoqëruar me një ambient shumë të kushtueshëm, staf të trajnuar me lekë, etj etj. Po pse ta ngarkosh veten ti me gjithë këtë informacion! Jo o jo, është shtrenjtë, nuk ikën dot më aty ti! Francezit ia fal këtë restorant, madje as kthen kokën po i kalove pranë, po shqiptarit? Pse t’ia falësh, ai e ka për detyrë të të japë ty luks të lirë!
Zotëri i dashur, nuk je aspak i varfër nëse 30.000 Lekë në muaj i do për kafe, cigare, shoqëri, transport. I ke, pa i harxhon. Ti do doje të t’i falte dikush këto, se nuk e percepton dot që do punosh 2-fish për qejfin e luksin, se mendon që e ke të drejtë të lindur. Me po këtë mendje, vjen klienti që të kërkon shërbim, duke të thënë “kam dëgjuar që je më e mira në fushë, po unë s’kam aq lekë, kështu që do ma bësh punën me kaq sa kam”.

Jo zotëri. Më parë rri shkruaj artikuj dhe paguaj mirëmbajtjen e blogut, se të marr ty gjysmën e hakut që meritoj.

Eshtë tërësisht jo natyrale të pretendosh një jetë që nuk përputhet me atë që ke e që ofron.

Ndaj dhe fytyrat e ngrysura, viktimizimi, papjekuria.

Vetëm kur ke ulur kokën e ke punuar mjaftueshëm për ta përballuar e merituar shërbimin e shtrenjtë, nuk thua “shtrenjtë për shqiptarët”, se e di shumë mirë ç’po të ofrohet dhe pse ai çmim.

Nuk është e drejta jote të marrësh maksimumin duke dhënë minimumin.  Nuk të takon të pish koktejet më të sofistikuara në qytet, nëse s’do të paguash për to.  E drejta e lindur për luks i takon vetëm shtresës së pasur, qe o e ka fituar, o trashëguar.

E nëse do t’ua lësh fëmijëve si të drejtë të lindur, atëherë nuk janë ankesat që do e bëjnë të mundur, por tregëtia e drejtë: mirë, vështirë, shtrenjtë.

 

 

Do përshtatesh a do shuhesh?

Ka diçka mahnitëse me komunikimin në këtë vend. Nuk mund ta quash kush e di sa të pasjellshëm (në Europën Qëndrore kam parë shumë më keq!), as të ftohtë, e të ngrohtë jo se jo si në Amerikë për shembull…. Nuk mund ta quash as të unifikuar, siç është në vendet perëndimore, ku pothuaj kurrë nuk ke surpriza si këtu, që sa herë do kesh kontakt me dikë për herë të parë, duhet të përgatitesh për gjithçka.

Po që përfundimisht, tërësia e komunikimit, që nga të folurit me njëri-tjetrin, tek lajmet, marketingu e sinjalistika, ka diçka jashtë kohës ku jetojmë që vetëm kur je i rritur brenda terrotit të Shqipërisë e kupton. Dhe jo medoems e pranon.

– Mirëdita. Desha një sigurim për shëndetin në udhëtim.
– A jo, nuk presim.

– … Por e keni reklamën te dera?
– Jo jo, s’i presim më që atëherë.

– Hiq reklamën pra.
“Që atëherë”! A nuk është plot sharm kjo? Ç’moment kulminant në jetën e këtij dyqani gjithë reklama ngjitëse te dera është ‘atëherë’? Kur alienët të zaptuan zyrën dhe të riformatuan kompjuterat? Kur t’u përmbyt dyqani dhe të prishi gjithë letrat e siguracionit e s’ia vlente të bleje të reja? Kur u zu agjenti i kompanisë së sigurimeve me ty mbi % e secilit? Apo kur ti u ndave me burrin (mosha mbi 50) dhe ai mori gjysmën e biznesit, ti gjysmën. Fantastike. Mënyra ‘non-chalante’ si e tha ajo, merrte të mirëqenë që unë ia dija hallet.

 

Sot në mëngjes m’u ndal energjia. Asnjë ndodhi e panjohur për ne, por as ndodhi e zakonshme, se të themi të drejtën ka nja 10 vjet që kemi energji pa ndalim për 95% të kohës. Jemi tërësisht të papërgatitur për një moment të tillë. Jo si kur rritesha unë; kishim ngrohje me gaz, gatim me gaz, llampa me karikim që mbajnë orë të tëra. Pas 40 min frustrim, mora OSHEE në telefon dhe për çudinë time, aty nga telefonata e gjashtë, u përgjigj një burrë rreth të gjashtëdhjetave.

  • Përshëndetje, me OSHEE flas?
  • Po po.
  • Të marr nga kryqëzimi i rrugës X me rrugën Y dhe ka 40 minuta që s’ka drita. Desha të di a është problem madhor, apo do të vijnë shpejt, që po ashtu të marr masa.
  • Ça je ti, familjar, biznes a ça je?
  • Pse, ka rëndësi?
  • Po mirë më thuaj pallatin.
  • Nuk e di numrin por po të them kryqëzimin.
  • Jo më duhet pallati, si ta di unë ku ka problem po s’më the pallatin?

E drejtë, shkova të kërkoja një faturë me panik, se nuk e dija përmendësh.

  • Pallati nr. 9, 5
  • Si 9, 5?
  • Nuk e di zotëri, në adresën e faturës që më sjell ti, kështu shkruhet.
  • Si ta sjell unë? Unë s’shpërndaj fatura o goc.
  • Po mirë, ti je OSHEE, unë jam konsumatorja, s’ka asgjë personale këtu. Atëherë?
  • Mirë e mbajta shënim.
  • Të marr për 5 minuta?
  • Po për ça do marrësh o vajz’ se boll ndenja në telefon me ty, po kam respekt për telefonatën, e mora pra shënim.
  • Ju paraqita pyetjen se sa i madh është problemi që të marr masa? 1 orë apo 6 orë?
  • Ça do nga unë moj vajzë, s’e marr vesh, pse më mban në telefon?
  • Po shumë të qartë të bëra pyetjen! A është problem madhor, se po bëhet 1 orë, apo do vijnë shpejt! Ti nuk e ke përgjigjen do interesohesh, a të marr unë prapë apo do më marrësh ti?

Dhe ja ku fillova dhe unë, të flas me ‘ti’, rashë pre e presionit të një personi të një brezi që është 100% i papajisur për t’i shërbyer klientit.

  • Sa më shpejt që të munden teknikët.
  • Kjo përgjigje është e barabartë me ‘nuk e di’. Nuk thotë as 1 orë, as 8 orë.

E mbylli telefonin.

Ma mbylli.

Ti që po lexon, thua tani “po pse habitesh o goc, Shqipëri është këtu!”

Unë s’habitem aspak, se këtu jetoj e këtu jam rritur.

Por luftoj.

Se me thënë të drejtën, nuk e merr këtë trajtim nga kompanitë ku mosha mesatare është 20-45 le të themi.

Mundohem t’ia bëj të qartë zotërisë që më shumë prish punë se rregullon duke ngritur telefonin. Që në 2017, nuk komunikohet më kështu. Ti nuk je shteti i plotfuqishëm si në 1987, e unë jam delja që duhet të falem ty që më jep dritë. Ti për mua je një shërbim që nuk e paguaj aspak lirë, nuk kam as edhe një alternativë tjetër, dhe e vetmja gjë që marr prej teje është energji për sa kohë që ajo është. Se po nuk qe, s’marr asgjë tjetër, veçse trajtim të padenjë dhe pa respekt, se ashtu ju ka mësuar sistemi, dhe duke qenë të përfshirë vetëm me veten tuaj, në 30 vjet kohë s’jeni munduar fare të përshtateni me kohën.

Luftoj se vendosa të mos e lë këtë vend, familjen po e ndërtoj këtu. Dhe kjo pjesa e komunikimit, përveç anës kulturore, ka të bëjë shumë me brezat. Cfarë janë 40 e poshtë, i ka mësuar halli, demokracia, globalizmi të komunikojnë siç është për të komunikuar, duke bërë minimumin, të kuptohemi. Nuk hanë dot bukë e nuk çajnë dot po t’i mbyllin telefonin njerëzve.

Cfarë janë moshë 50 e lart, tërë jetën do i trajtojnë më të rinjtë si fëmijë, por të paedukatë. Se unë për vete, çfarëdo lloj fëmije e trajtoj si një individ që është dhe nuk kam mungesë respekti për dikë pse është më i ri se unë. Tërë jetën do jenë të indinjuar, dhe do thonë si ne nuk kemi respekt dhe ne shkatërruam çdo gjë që ata ndërtuan. (Çfarë, aman??)

Ndërkohë që unë, me gjithë mirësjelljen që e lejon etika universale, përfundoj duke debatuar në 80% të rasteve me njerëz të këtij brezi.

Çarls Darvini, studimin e të cilin duhet ta mësojnë të gjithë përmendësh po ashtu si mësojnë luftërat iliro-romake dhe mitokondrinë, pasi studioi me dhjetëvjeçarë si kemi arritur këtu ku jemi, arriti në një përfundim shumë fantastik dhe të vështirë për ta përtypur:

“Nuk është më i forti i species që mbijeton, dhe as më inteligjenti. Eshtë ai që i përshtatet më së miri ndryshimit”.
Pyes, edhe sa do i përshtatemi ne brezave të tërë që na mbajnë peng ne me refuzimin e tyre të ngurtë për t’u përshtatur ata kohës dhe neve?

Komunikimi është falas! Atë e ka në dorë çdokush.

__

E mjaft se ngele me sy në ekran tani. C’do më nga unë?

 

 

 

Blog at WordPress.com.

Up ↑